Ngày 30/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CPquy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Nghị định gồm04 chương, 117 điều quy định cụ thể về hành vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả; thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt theo từng chức danh đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.
1. Mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao quát toàn diện lĩnh vực y tế
Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định là mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao gồm hầu hết các lĩnh vực của ngành y tế như: y tế dự phòng, khám bệnh, chữa bệnh, dược, mỹ phẩm, thiết bị y tế, bảo hiểm y tế và dân số.
Theo quy định tại Điều 1, Nghị định này đã “quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực y tế”. Việc mở rộng phạm vi giúp thống nhất các quy định xử phạt, khắc phục tình trạng phân tán trước đây.
2. Tăng mức xử phạt, nâng cao tính răn đe
Nghị định điều chỉnh tăng mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm.
Cụ thể, theo Điều 4, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực y tế là: 100 triệu đồng đối với cá nhân, 200 triệu đồng đối với tổ chức. Đồng thời, khoản 2 Điều này quy định rõ: “mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính”. Quy định này góp phần nâng cao tính răn đe, phù hợp với thực tiễn vi phạm ngày càng phức tạp.
3. Bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới liên quan đến sức khỏe cộng đồng
Nghị định bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới trong lĩnh vực phòng, chống tác hại của thuốc lá, rượu, bia và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, như hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi hoặc ép buộc người khác sử dụng rượu, bia.
4. Siết chặt quản lý quảng cáo sữa thay thế sữa mẹ
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc tăng cường quản lý đối với hoạt động quảng cáo sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ. Theo Điều 48, hành vi quảng cáo sữa thay thế sữa mẹ không đúng quy định, gây hiểu nhầm về tác dụng sản phẩm sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, kèm theo các biện pháp khắc phục hậu quả.
Quy định xử phạt đối với hành vi quảng cáo sữa thay thế sữa mẹ không đúng quy định nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em, khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ theo khuyến cáo của ngành y tế, phù hợp với chính sách dinh dưỡng quốc gia.
5. Quy định cụ thể hơn về xử phạt trong lĩnh vực bảo hiểm y tế
Nghị định cũng bổ sung nhiều quy định chi tiết liên quan đến bảo hiểm y tế.
Tại Điều 80quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm như: Chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế; không lập danh sách tham gia bảo hiểm y tế theo quy định. Đồng thời, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như: “buộc đóng đủ số tiền chưa đóng, chậm đóng và nộp số tiền lãi của số tiền chậm đóng”.
6. Quy định rõ thẩm quyền xử phạt, tránh chồng chéo
Nghị định 90/2026/NĐ-CP dành một chương quy định cụ thể về thẩm quyền xử phạt của từng chức danh, từ thanh tra y tế đến chủ tịch UBND các cấp.
Tại Chương V, việc phân định rõ thẩm quyền giúp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, hạn chế tình trạng chồng chéo trong xử lý vi phạm.
7. Bổ sung quy định chuyển tiếp, bảo đảm áp dụng thống nhất
Để bảo đảm tính liên tục của pháp luật, Nghị định đã bổ sung quy định chuyển tiếp. Theo Điều 92, các hành vi vi phạm xảy ra trước ngày Nghị định có hiệu lực sẽ được xử lý theo quy định tại thời điểm thực hiện hành vi, trừ trường hợp quy định mới có lợi hơn cho người vi phạm.
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026. Việc triển khai đồng bộ Nghị định số 90/2026/NĐ-CP với những điểm mới quan trọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế, bảo vệ tốt hơn sức khỏe của nhân dân./.
Phòng PBGD&TDTHPL
